Atdheu nuk është pronë e partive, shteti nuk është pronë e qeverisë

-Buxheti nuk është para e politikanëve, por  është djersa e qytetarëve

Nga Enri Albert ZHOLI

Pas kaq shumë vitesh demokraci, është e kuptueshme lodhja dhe zhgënjimi i njerëzve. Ndërrohen qeveritë,ndërrohen premtimet, ndërrohen sloganet, porshumë probleme mbeten të njëjta: korrupsioni,nepotizmi, klientelizmi, privilegjet, mungesae përgjegjësisë dhe largimi i të rinjve. Problemi nuk është vetëm se kush qeveris. Problemi është se si është ndërtuar dhe si funksionon sistemi.

Pse vendet nordike kanë politikë tjetër?

Vendet nordike, si Norvegjia, Suedia, Danimarkadhe Finlanda, nuk janë pa korrupsion, por kanë ndërtuar institucione që e bëjnë shumë më të vështirë abuzimin me pushtetin. Disa arsye kryesore: Politikani nuk është mbi qytetarin. Ai është shërbëtor i publikut dhe duhet të japë llogari. Transparenca. Shpenzimet publike, dokumentetdhe vendimmarrjet janë shumë mëtë kontrollueshme. Drejtësia e pavarur.Ligji duhet të vlejë njësojpër ministrin dhe qytetarin e zakonshëm. Nuk tolerohet nepotizmi. Punësimi në administratë duhet të bazohet te aftësiadhe konkurrenca. Përgjegjësia politike. Kur një zyrtar shkelrëndë besimin publik, pasojat janë reale. Kultura qytetare. Qytetarët nuk e shohin partinësi pronë familjare apo si mjet për të marrë favore.

Pse Shqipëria nuk arrin të ketë këtë model?

Sepse kemi disa probleme të thella: Partitë janë kthyer në struktura pushteti,ku besnikëria ndaj kryetarit shpesh vlen më shumë se aftësia. Politika është bërë karrierë personale, jo mision për të mirën e përbashkët. Institucionet nuk kanë fituar ende pavarësinë dhe besueshmërinë e nevojshme. Ndëshkimi i korrupsionit nuk është i barabartë dhe i qëndrueshëm. Qytetarët shpesh detyrohen të zgjedhin mes partive, jo mes programeve dhe njerëzve me integritet. Dhe këtu qëndron një rreth vicioz: politika përdoradministratën për interesa partiake, administrata bëhet e varur nga politika dhe qytetari humbet besimin te shteti.

Çfarë duhet të ndryshojë?

Unë do të vendosja këto pesë parime si themel të një shteti serioz: Asnjë privilegj i pajustifikuar për politikanët: makina luksoze, udhëtime dhe shpenzimetë pakontrolluara. Publikim i plotë dhe i kuptueshëm i çdo shpenzimi të parasë publike. Ndalim dhe ndëshkim real i nepotizmit dhe konfliktit të interesit. Prokurori dhe gjykata të pavarura, pa dallim partie apo pozite. Vlerësim i politikanëve sipas rezultateve,jo sipas fjalimeve dhe premtimeve.

Dhe një pyetje që duhet t’ia bëjmë vetes si shoqëri…

Pse një politikan në Shqipëri duhet të ndiheti privilegjuar kur merr pushtetin, në vend që të ndihet më i përgjegjshëm ndaj popullit? Atdheu nuk është pronë e partive. Shteti nuk është pronë e qeverisë. Buxheti nuk është para e politikanëve. Është djersa e qytetarëve. Shqipëria nuk ka nevojë për politikanë që premtojnë se do ta shpëtojnë vendin. Ka nevojë për njerëzqë pranojnë të jetojnë me të njëjtat ligje, të njëjtat detyrime dhe të njëjtin standard përgjegjësie si çdo qytetar tjetër.

Dhe ndoshta fjalia më e rëndësishme është kjo: Nuk duhet të pyesim vetëm kush do ta qeverisë Shqipërinë, por si të ndërtojmë një sistem ku askush nuk mund ta vjedhë, ta sundojë apo ta trajtojë Shqipërinë si pronë personale.