PERSONALITETET QË KANË VLERËSUAR LABËRINË
Nga Albert Z. ZHOLI
Për Labërinë nuk kanë folur vetëm bijtë e saj. Për të kanë folur poetë, shkrimtarë, akademikë, klerikë, artistë dhe personalitete të shquara të kulturës shqiptare. Në periudha të ndryshme të historisë, ata kanë parë te Labëria më shumë se një trevë. Kanë parë një shpirt të veçantë shqiptar. Kanë parë trimërinë, patriotizmin, kulturën, këngën dhe atë ndjenjë të fortë kombëtare që e ka lidhur Labërinë me fatet e Shqipërisë. Nga Fan Noli te Rexhep Qosja, nga Dritëro Agolli te Shtjefën Gjeçovi dhe Agim Krajka, fjalët e tyre kanë mbetur si dëshmi të një vlerësimi që kapërcen kohën. Janë fjalë që nuk i përkasin vetëm së kaluarës. Ato janë pjesë e kujtesës së Labërisë. Fan Noli i madh do të shkruante: “Labëria e ka lindur dhe rilindur Shqipërinë.” Dhe, në një tjetër shprehje të njohur, ai do të linte edhe amanetin: “Kur të vdes, të më përcillni me këngë labe.”
Më 21 maj 2001, gjatë vizitës së tij në Labëri dhe në përshëndetjen e Kuvendit të Dytë të Shoqatës “Labëria”, në Vlorë, Akademiku Rexhep Qosja do ta shprehte me forcë lidhjen e Labërisë me identitetin shqiptar: “Vlora dhe Labëria e ka lindur dhe rilindur Shqipërinë.”
Dhe më tej: “Në të vërtetë Labëria, ashtu siç e përjetova unë, është Shqipëria.” Për Qosen, Labëria shpirtërore lidhej me Shqipërinë natyrore dhe kënga labe ishte një shprehje e fuqishme e vetëdijes kombëtare shqiptare. Në këngën labe, ai pa edhe një urë që bashkonte shqiptarët e të gjitha trojeve. Në të, Kosova dhe shqiptarët e të gjitha trevave shqiptare merrnin një vend të veçantë. Për Qosen, kjo këngë ishte një nga dëshmitë më të forta të një vetëdijeje kombëtare të pandarë.
Shkrimtari i shquar Dritëro Agolli e shihte Labërinë përmes tri shtyllave:
“Trimëria, patriotizma dhe kultura.”
Dhe ai shtonte se, “kur liria e Shqipërisë ishte e sëmurë, Labëria ishte ndër të parat që e ndiente dhe ndër të parat që kërkonte ta shëronte”.
Në vitin 1920, kleriku dhe shkrimtari Shtjefën Gjeçovi la shërbesën e tij në Elbasan dhe shkoi të luftonte përkrah vlonjatëve. I mahnitur nga patriotizmi që pa në Vlorë, ai do t’i shkruante Kryepeshkopit të Shkodrës: “Imzot, kur të vij në Shkodër do t’ju bëj të flisni labçe, se vlonjati për Shqipërinë, fal pasurinë, djeg shtëpinë dhe jep fëmijën.”
Edhe artisti i madh Agim Krajka, në një tubim në Amerikë, do ta përmblidhte me një fjali të fuqishme:
“Po të mos ishte Labëria, nuk do ishte as Shqipëria.”
Fjalë të ndryshme. Njerëz të ndryshëm. Kohë të ndryshme. Por një ide që përsëritet: Labëria si pjesë e pandarë e historisë, kulturës dhe identitetit shqiptar. Dhe kjo trashëgimi është një nga arsyet pse, 35 vite pas krijimit të Shoqatës “Labëria”, emri i saj vazhdon të mbetet i lidhur me përpjekjen për të ruajtur, dokumentuar dhe përcjellë këtë pasuri te brezat që vijnë.
