Nata kur Haga ma vodhi gjumin

Nga Asllan Dibrani – Luani

Mbrëmë s’më zuri gjumi,

nata rrinte zgjuar me mua,

ora ecte ngadalë

si këmbë gardiani në korridoret e burgut,

dhe unë prisja mëngjesin

me një gur në kraharor.

Prisja një fjalë nga Haga,

por Haga kishte përgatitur skenën,

dritat, togën, dosjet

dhe çekanin e ftohtë.

Katër burra përballë,

pas tyre një histori,

pas historisë një popull,

pas popullit varre,

fshatra të djegura,

kolona refugjatësh

dhe një emër që s’mund të fshihet:

UÇK.

Por në skenën e drejtësisë

u numëruan dyshekë,

u matën dhoma,

u përmendën rroba,

u peshuan ndalime,

u renditën goditje.

Dhe unë pyeta me ironi:

A mos duhej UÇK-ja

të hapte hotel në male?

Me recepsion?

Me çarçafë të bardhë?

Me menu mëngjesi?

Me zile pranë shtratit

për ata që dyshoheshin

si dorë e zgjatur e pushtuesit?

Ah, drejtësi,

kur humb masën,

edhe toga të bëhet kostum cirku.

Kur harron luftën,

edhe çekani tingëllon

si lodër mbi tavolinë.

Unë burgun e njoh.

Jo nga librat.

Jo nga filmat.

Jo nga raportet.

E kam prekur murin e tij

me duart e mia.

Kam fjetur mbi beton,

kam numëruar dimrat

përmes dritares së dëmtuar,

kam njohur të ftohtin,

izolimin,

goditjen,

heshtjen.

Na quanin

kundërrevolucionarë,

irredentistë,

separatistë,

terroristë.

E ne kërkonim

të merrnim frymë

si shqiptarë.

Atëherë askush nuk pyeste:

“A e pati dyshekun e mirë?”

“A kishte rroba?”

“A i hyri bora në qeli?”

Atëherë drejtësia ndërkombëtare

kishte veshë të lodhur

dhe sy të mbyllur.

Sot, befas,

dysheku u bë filozofi,

qelia u bë doktrinë,

dhe lufta u fut

në një dosje me numër.

O ironi e hidhur!

Serbia mbushte raftet me dosje,

ne mbushnim sheshet me flamuj.

Ata shkruanin raporte,

ne thoshim:

“Bota e di.”

Ata përkthenin akuza,

ne përkthenim shpresën.

Ata punonin me vite,

ne zgjoheshim

kur binte çekani.

Dhe pastaj pyesnim:

“Si ndodhi?”

Kështu ndodh

kur historia mbetet pa avokat.

Por mos kujtoni

se një vendim

e mbyll historinë.

Nuk burgoset Prekazi.

Nuk burgoset Reçaku.

Nuk prangosen kolonat e refugjatëve.

Nuk mbyllen në qeli

varret e të rënëve.

Nuk futet në dosje

britma e një nëne.

Nuk dënohet

kujtesa e një populli.

Dhe UÇK-ja

nuk nxirret nga historia

me gomë gjykatësi.

Ajo është aty.

Në dhe.

Në gjak.

Në kujtesë.

Në plagë.

Në lirinë që sot

dikush e merr si të mirëqenë.

Katër emra sot në Hagë,

por pas tyre rri një epokë.

Thaçi.

Veseli.

Krasniqi.

Selimi.

Katër burra.

Por pas tyre

një mal me kujtime.

Një popull i tërë

që ende pyet:

A ishte kjo drejtësi,

apo një skenë

ku historia u detyrua

të luante rolin e të akuzuarit?

Mbrëmë s’më zuri gjumi.

Sonte ndoshta prapë jo.

Prandaj po i vargëzoj këto fjalë,

jo për të dënuar një gjyqtar,

por për të çliruar shpirtin tim

nga mllefi,

nga dhembja,

nga ndjenja e padrejtësisë.

Se njeriu kur s’mund ta thyejë murin,

shkruan mbi të.

Kur s’mund ta ndalë çekanin,

i përgjigjet me varg.

Kur s’mund ta kthejë natën pas,

e kthen dhimbjen në poezi.

Dhe po e mbyll kështu:

Gjykoni individin,

nëse prova flet.

Por mos gjykoni historinë

me sy të lidhur.

Mos e matni një luftë

me dyshek.

Mos e matni lirinë

me dosje.

Mos e matni një popull

me katër karrige në Hagë.

Sepse drejtësia pa kujtesë

është vetëm gjysmë drejtësi.

E historia pa UÇK-në

është libër

me faqen kryesore të grisur.

Asllan Dibrani – Luani

17 shtator 2026