PROF. DR. MEHDI HYSENI (1948–2026)

U SHUA NJË JETË, POR NUK U SHUA IDEALI – NË KUJTESËN E KOMBIT, NË HISTORINË E KOSOVËS DHE NË TRASHËGIMINË E SHQIPTARIZMIT

Nga Burimi i Vushtrrisë deri në Boston të Amerikës: homazh për intelektualin që ia kushtoi jetën dijes, Kosovës dhe çështjes shqiptare; për penën që artikuloi aspiratat kombëtare dhe për veprën që mbetet dëshmi e një përkushtimi të palëkundur ndaj identitetit, dinjitetit dhe kujtesës sonë historike.

Shkruan Prof. Dr. Fejzulla BERISHA

NJË PERSONALITET INTELEKTUAL I FORMUAR NËPËR RRETHANAT E HISTORISË SHQIPTARE

Historia intelektuale e një kombi nuk ndërtohet vetëm përmes institucioneve, akademive dhe zhvillimeve të mëdha politike, por edhe përmes jetës, veprës dhe përkushtimit të personaliteteve që, në periudha të ndryshme historike, i kanë kushtuar dijen, energjinë dhe angazhimin e tyre zhvillimit të mendimit shkencor, mbrojtjes së identitetit kombëtar dhe afirmimit të çështjes shqiptare në hapësirën ndërkombëtare.

Në këtë kontekst, jeta dhe veprimtaria e Prof. Dr. Mehdi Hysenit përbëjnë një kapitull të veçantë të angazhimit intelektual shqiptar gjatë gjysmës së dytë të shekullit XX dhe fillimit të shekullit XXI.

Ai i përkiste brezit të intelektualëve shqiptarë, formimi profesional dhe përvoja jetësore e të cilëve u zhvilluan nëpër periudha të ndërlikuara politike, shoqërore dhe historike. Rrugëtimi i tij përfshiu arsimin, gazetarinë, terminologjinë shkencore, studimet historike, marrëdhëniet ndërkombëtare, mbrojtjen e të drejtave të njeriut dhe publicistikën politike.

Me një formim akademik ndërdisiplinor dhe me një veprimtari të shtrirë në disa qendra universitare e institucionale, Mehdi Hyseni e ndërtoi profilin e tij intelektual përmes ndërthurjes së dijes filologjike, kërkimit historik dhe analizës së marrëdhënieve politike ndërkombëtare.

Përmasat e veprimtarisë së tij nuk mund të kuptohen vetëm nëpërmjet biografisë personale. Ato duhen parë edhe në kontekstin historik në të cilin veproi: në periudhën e ndryshimeve të mëdha në ish-Jugosllavi, të përpjekjeve shqiptare për barazi dhe të drejta politike, të ndërkombëtarizimit të çështjes së Kosovës dhe të konsolidimit të marrëdhënieve shqiptaro-amerikane.

ORIGJINA, FAMILJA DHE FORMIMI I PERSONALITETIT

Prof. Dr. Mehdi Hyseni lindi më 1 shkurt 1948, në Burim të Vushtrrisë, në Kosovë.

Lindja dhe formimi i tij i përkasin një periudhe kur shoqëria shqiptare në Kosovë përballej me sfida të shumta arsimore, kulturore, politike dhe kombëtare. Në këtë mjedis historik u formësuan breza të tërë intelektualësh, të cilët arsimin dhe dijen i konsideronin jo vetëm mjete të përparimit individual, por edhe instrumente të emancipimit shoqëror dhe të afirmimit kombëtar.

Hyseni u rrit dhe u formua në këtë realitet, duke zhvilluar interesimin për gjuhën, kulturën, historinë dhe zhvillimet politike. Këto fusha do të bëheshin më vonë boshtet kryesore të angazhimit të tij intelektual.

Jeta e tij familjare përbënte një dimension tjetër të rëndësishëm të identitetit personal. Ai ishte bashkëshort dhe baba i pesë fëmijëve, duke mbajtur kështu edhe përgjegjësitë e një jete familjare, krahas angazhimeve të shumta profesionale dhe publike.

Zotërimi i gjuhëve shqipe, angleze, frënge dhe serbo-kroate i mundësoi të komunikonte me hapësira të ndryshme kulturore e institucionale dhe të kishte qasje në literaturë e burime të shumëllojshme.

FORMIMI UNIVERSITAR DHE NDËRTIMI I PROFILIT SHKENCOR

Formimi akademik i Mehdi Hysenit përfaqëson një rrugëtim të ndërthurur ndërmjet filologjisë, historisë dhe shkencave politike ndërkombëtare.

Në vitin 1976 përfundoi studimet universitare në Fakultetin Filologjik të Universitetit të Shkupit, në degën e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe, duke marrë diplomën e studimeve themelore.

Ky formim përbënte bazën e tij filologjike dhe metodologjike, e cila do të ndikonte në punën e mëvonshme pedagogjike, publicistike dhe terminologjike.

Në vitin 1983 përfundoi studimet pasuniversitare në Fakultetin e Shkencave Politike të Universitetit të Zagrebit, në Kroaci, duke marrë gradën Master në fushën e marrëdhënieve politike ndërkombëtare.

Gjatë viteve 1986–1990 zhvilloi studimet e doktoratës në fushën e marrëdhënieve politike ndërkombëtare në Universitetin e Zagrebit. Në vitin 1997, në Fakultetin Filozofik të Universitetit të Prishtinës, mori gradën Ph.D. në Shkencat Historike, me profil në Marrëdhëniet Politike Ndërkombëtare.

Ky formim shumëdimensional i dha veprimtarisë së tij një karakter ndërdisiplinor. Në punën e mëvonshme, ai ndërthurte qasjen historike me analizën politike, interpretimin e zhvillimeve ndërkombëtare dhe argumentimin mbi çështjet kombëtare.

Pikërisht kjo ndërthurje përbënte një nga karakteristikat e profilit të tij intelektual: përpjekjen për t’i trajtuar problemet shqiptare jo vetëm si çështje të historisë kombëtare, por edhe si çështje të marrëdhënieve ndërkombëtare dhe të rendit politik evropian.

VEPRIMTARIA PEDAGOGJIKE – KONTRIBUTI NË ARSIMIMIN E BREZAVE

Një ndër dimensionet e para të veprimtarisë profesionale të Mehdi Hysenit ishte arsimi.

Nga viti 1970 deri më 1974 punoi si pedagog i Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe në shkollën fillore “Liria”, në Gllavotin të Vushtrrisë.

Më pas, gjatë viteve 1976–1978, ushtroi detyrën e profesorit të Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe në Shkollën e Mesme Ekonomike në Pejë.

Këto përvoja përbëjnë një etapë të rëndësishme të jetës së tij profesionale, sepse e lidhën drejtpërdrejt me procesin e edukimit, formimit gjuhësor dhe zhvillimit intelektual të brezave të rinj.

Në një shoqëri ku arsimi shqip kishte rëndësi të veçantë për ruajtjen dhe zhvillimin e identitetit kulturor, veprimtaria pedagogjike nuk ishte thjesht një profesion, por edhe një kontribut në vazhdimësinë e traditës arsimore shqiptare.

GAZETARIA DHE PUNA NË INSTITUCIONET FEDERATIVE

Në vitin 1974, Mehdi Hyseni u angazhua si gazetar në të përditshmen “Rilindja” të Prishtinës, ku punoi deri në vitin 1976.

Përvoja në këtë gazetë, e cila kishte një rol të rëndësishëm në jetën publike dhe kulturore të shqiptarëve të Kosovës, i mundësoi të njihte nga afër mekanizmat e informimit, komunikimit publik dhe debatit shoqëror.

Gazetaria për të përbënte një hapësirë të rëndësishme të ushtrimit të mendimit kritik dhe të interpretimit të zhvillimeve politike e shoqërore.

Nga viti 1978 deri më 1982 punoi në Departamentin e Përkthimeve të Këshillit Ekzekutiv Federativ të Jugosllavisë në Beograd, në cilësinë e përkthyesit, lektorit dhe redaktorit.

Nga viti 1982 deri më 1989 vazhdoi veprimtarinë në të njëjtin departament, tashmë në fushën e terminologjisë shkencore.

Kjo veprimtari kishte rëndësi të veçantë profesionale, pasi përfshinte përpunimin, standardizimin dhe përdorimin e terminologjisë në fusha të ndryshme të dijes, përfshirë politikën, drejtësinë, ekonominë, kulturën dhe shkencat shoqërore.

Në proceset e verifikimit dhe miratimit të terminologjisë shkencore përfshiheshin edhe personalitete të njohura të akademisë dhe institucioneve shkencore shqiptare, ndër ta Akademik Idriz Ajeti, Dr. Bajram Krasniqi dhe Prof. Dr. Shaqir Berani, si dhe përfaqësues të Institutit Albanologjik dhe të fakulteteve të Universitetit të Prishtinës.

Kjo përvojë e pasuroi profilin e tij gjuhësor dhe institucional, duke i krijuar njohuri të veçanta mbi raportin ndërmjet gjuhës, shkencës dhe administrimit publik.

ANGAZHIMI PËR TË DREJTAT DHE LIRITË E NJERIUT

Vitet 1989–1995 përbëjnë një periudhë të rëndësishme të veprimtarisë së Mehdi Hysenit, në të cilën angazhimi i tij u orientua më drejtpërdrejt drejt çështjeve të të drejtave të njeriut dhe zhvillimeve politike në hapësirën shqiptare.

Nga viti 1989 deri më 1993 ishte redaktor i revistës “Liria”, kushtuar të Drejtave dhe Lirive të Njeriut, me veprimtari në Lubjanë të Sllovenisë.

Kjo periudhë përkoi me shpërbërjen e sistemit politik jugosllav, me thellimin e krizave institucionale dhe me zhvillimet që do të ndryshonin përgjithmonë hartën politike të Ballkanit.

Në këto rrethana, çështja e të drejtave të njeriut mori një dimension të veçantë politik dhe ndërkombëtar. Dokumentimi i shkeljeve, informimi i opinionit publik dhe kërkimi i mekanizmave të mbrojtjes ndërkombëtare u shndërruan në detyra me rëndësi të posaçme.

Nga viti 1993 deri më 1995, Mehdi Hyseni ishte anëtar i Këshillit për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut në Prishtinë, gjatë mandatit të kryetarit Adem Demaçi.

Ky angazhim e vendosi në një mjedis institucional ku çështjet e të drejtave themelore, lirive politike dhe pozitës së shqiptarëve në Kosovë kërkonin trajtim të vazhdueshëm dhe ndërkombëtarizim.

Në këtë kontekst historik, veprimtaria e tij duhet parë si pjesë e përpjekjeve të intelektualëve shqiptarë për ta bërë të njohur gjendjen politike dhe juridike të Kosovës përtej kufijve të saj.

MARRËDHËNIET NDËRKOMBËTARE DHE NDËRKOMBËTARIZIMI I ÇËSHTJES SHQIPTARE

Nga viti 1995 deri më 1999, Mehdi Hyseni ishte kryetar i Komitetit për Marrëdhënie Ndërkombëtare të Shoqatës për Edukim, Arsim dhe Shkencë “Bashkimi Paqësor”, nën drejtimin e kryetarit Cen Pushkolli.

Kjo detyrë përfaqësonte një etapë të rëndësishme të angazhimit të tij në fushën e marrëdhënieve ndërkombëtare.

Në atë periudhë, Kosova po përjetonte një nga kapitujt më të rëndë të historisë së saj moderne. Politika represive e regjimit serb, shkeljet sistematike të të drejtave të shqiptarëve dhe përshkallëzimi i konfliktit e kishin shndërruar çështjen e Kosovës në një problem me rëndësi ndërkombëtare.

Në këtë kontekst, Hyseni i kushtoi vëmendje të veçantë diplomacisë, zhvillimeve gjeopolitike dhe rolit të institucioneve ndërkombëtare në trajtimin e çështjes shqiptare.

Përmes analizave dhe angazhimit të tij publicistik, ai synonte që argumentet shqiptare të trajtoheshin në një rrafsh më të gjerë historik, politik dhe ndërkombëtar.

Në mendimin e tij, çështja e Kosovës nuk mund të kuptohej jashtë kontekstit të së drejtës së popujve, zhvillimeve politike në Ballkan dhe përgjegjësisë së bashkësisë ndërkombëtare.

BOSTONI DHE VAZHDIMËSIA E ANGAZHIMIT INTELEKTUAL NË DIASPORË

Pas vitit 2000, Mehdi Hyseni u vendos në Boston të Massachusettsit, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Ky ndryshim gjeografik nuk shënoi ndërprerje të lidhjeve të tij intelektuale dhe kombëtare me Kosovën dhe hapësirën shqiptare. Përkundrazi, diaspora u bë një hapësirë e re e veprimtarisë së tij profesionale, studimore dhe publicistike.

Gjatë viteve 2000–2001 ishte bashkëpunëtor i Institutit Ndërkombëtar në Boston.

Në periudhën 2000–2017 ushtroi veprimtari profesionale në fushat e sigurisë, informimit publik dhe përkthimit.

Në vitet 2002–2003 ishte redaktor i gazetës “Ribashkimi Kombëtar”, me botim në Tiranë.

Ndërsa nga viti 2010 deri më 2017 bashkëpunoi me Institutin e Prognozave Politike Rajonale në Tiranë.

Bostonin e shndërroi në një pikë të rëndësishme të vazhdimësisë së angazhimit të tij intelektual. Prej andej vazhdoi të ndiqte zhvillimet politike në Kosovë, Shqipëri dhe rajon, duke kontribuar në debatin publik shqiptar përmes analizave, komenteve dhe shkrimeve publicistike.

ANËTARËSIMI NË AKADEMINË E SHKENCAVE DHE ARTEVE SHQIPTARO-AMERIKANE

Më 27 prill 2017, Mehdi Hyseni u bë anëtar i rregullt i Akademisë së Shkencave dhe Arteve Shqiptaro-Amerikane në New York.

Ky anëtarësim përbënte një etapë të rëndësishme të integrimit të tij në jetën akademike shqiptaro-amerikane dhe të vazhdimësisë së veprimtarisë së tij shkencore në diasporë.

Në këtë hapësirë akademike, ai vazhdoi të kontribuonte me mendimin e tij mbi çështjet historike, politike dhe ndërkombëtare, duke ruajtur lidhjen ndërmjet përvojës intelektuale të krijuar në Kosovë dhe angazhimit në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Anëtarësimi në këtë institucion duhet parë në kuadrin e rolit që diaspora shqiptare ka luajtur në ruajtjen e identitetit kombëtar, zhvillimin e mendimit shkencor dhe afirmimin e interesave shqiptare në shoqërinë amerikane.

PUBLICISTIKA – NJË TRIBUNË E VAZHDUESHME E MENDIMIT POLITIK DHE KOMBËTAR

Publicistika zë një vend qendror në veprimtarinë e Prof. Dr. Mehdi Hysenit.

Ai nuk e trajtoi shkrimin vetëm si mjet komunikimi, por si instrument të analizës, argumentimit dhe ndërhyrjes intelektuale në debatet publike për çështjet shqiptare.

Bashkëpunimi i tij me mediat shqiptare u shtri në Kosovë, Shqipëri, Maqedoni, Zvicër, Kanada, Britani të Madhe dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Ndër mediat dhe gazetat ku botoi shkrimet e tij përmenden:

“Rilindja”, “Fjala e Lirë”, “Dituria”, “Bota e Re”, “Zëri”, “Koha Jonë”, “Shekulli”, “Zëri i Kosovës”, “Bota Sot”, “Kosova Sot”, “Telegrafi”, “Liria Kombëtare”, “Kosova Press”, “Lajm Press”, “Tribuna Shqiptare”, “Albania Post”, “Floripress” dhe media të tjera shqiptare.

Sipas të dhënave të jetëshkrimit të tij, ai kishte publikuar edhe rreth 55 artikuj në gjuhën angleze.

Ky dimension i veprimtarisë së tij është veçanërisht i rëndësishëm, sepse tregon përpjekjen për ta tejkaluar komunikimin vetëm brenda hapësirës shqiptare dhe për t’i paraqitur pikëpamjet e tij edhe në një gjuhë ndërkombëtare.

Temat e shkrimeve të tij përfshinin marrëdhëniet ndërkombëtare, pozitën politike të Kosovës, të drejtat e shqiptarëve, zhvillimet gjeopolitike të Ballkanit, marrëdhëniet shqiptaro-amerikane dhe perspektivën e organizimit kombëtar.

Në këtë kuptim, publicistika e tij përfaqësonte një formë të angazhimit intelektual përballë zhvillimeve politike dhe historike të kohës.

VEPRAT SHKENCORE – KONTRIBUTI NË STUDIMIN E ÇËSHTJES SË KOSOVËS DHE TË ÇËSHTJES KOMBËTARE

Në veprimtarinë botuese të Mehdi Hysenit dallohen dy vepra të rëndësishme të vitit 2010, të cilat pasqyrojnë dy drejtime themelore të interesimit të tij shkencor.

1. “UÇK-ja dhe e Drejta Ndërkombëtare” (2010)

Kjo vepër u botua nga shtëpia botuese “Kuvendi”, në Lezhë, me recension dhe parathënie nga Akademik Prof. Dr. Esat Stavileci.

Libri trajton raportin ndërmjet Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe së drejtës ndërkombëtare, duke e vendosur çështjen e luftës çlirimtare në kontekstin e normave juridike ndërkombëtare dhe të zhvillimeve politike të Kosovës.

Rëndësia e tematikës qëndron në përpjekjen për ta trajtuar luftën e Kosovës përmes argumentimit juridik dhe historik, duke shqyrtuar dimensionin ndërkombëtar të çështjes shqiptare.

Përmes kësaj vepre, Hyseni shprehu interesimin e tij për raportin ndërmjet luftës çlirimtare, të drejtave të popujve dhe rendit juridik ndërkombëtar.

1. “Shqipëria e ribashkuar e qetëson Ballkanin”, Vëllimi I (2010)

Kjo vepër u botua në Tiranë nga Instituti i Prognozave Politike Rajonale, me recension dhe parathënie nga Dr. Koço Danaj.

Në këtë botim autori shtjelloi pikëpamjet e tij mbi ribashkimin kombëtar shqiptar dhe ndikimin e mundshëm të këtij projekti në zhvillimet politike të Ballkanit.

Vepra pasqyron një drejtim të rëndësishëm të mendimit të tij publicistik dhe politik: trajtimin e çështjes kombëtare në raport me historinë, identitetin, zhvillimet gjeopolitike dhe të ardhmen e rajonit.

Të dyja veprat, ndonëse me tematika të ndryshme, lidhen përmes një shqetësimi të përbashkët: pozitës së shqiptarëve në rendin politik dhe ndërkombëtar dhe domosdoshmërisë së trajtimit të çështjes kombëtare me argumente historike, politike dhe juridike.

VEPRIMTARIA RECENSUESE DHE KONTRIBUTI NË DEBATIN INTELEKTUAL

Përveç veprimtarisë si autor, Mehdi Hyseni u angazhua edhe në vlerësimin kritik të veprave të autorëve të tjerë shqiptarë.

Në bibliografinë e tij përmenden tri recensione:Në vitin 2014, recensioni për librin “Gjurmë kohe”, libri IV, të autorit Afrim Morina;Në vitin 2014, recensioni për romanin “Tragjedia e 11 Shtatorit 2001”, të autorit Skifter Këlliçi, botuar në Boston;Në vitin 2015, recensioni për librin “Simbolika e zezë heretike dhe antikombëtare e V. Surroit”, të autorit Tafil Duraku.

Kjo veprimtari përfaqëson një dimension tjetër të angazhimit të tij në jetën intelektuale shqiptare: dialogun me veprat e autorëve të tjerë dhe pjesëmarrjen në vlerësimin e prodhimtarisë letrare, publicistike dhe politike.

SHQIPËRIA NATYRALE DHE RIBASHKIMI KOMBËTAR NË MENDIMIN E TIJ PUBLICISTIK

Një nga temat më të qëndrueshme të publicistikës së Mehdi Hysenit ishte çështja e Shqipërisë Natyrale dhe ribashkimit kombëtar shqiptar.

Kjo temë përbënte një bosht të rëndësishëm të pikëpamjeve të tij historike dhe politike. Ai e trajtonte ndarjen e hapësirës shqiptare si një çështje me rrënjë të thella historike dhe me pasoja të vazhdueshme politike, kulturore dhe shoqërore.

Në shkrimet e tij kundërshtonte terminologjinë që, sipas tij, deformonte karakterin historik të çështjes shqiptare, duke mbrojtur konceptin e Shqipërisë Natyrale.

Për Hysenin, çështja kombëtare duhej trajtuar përmes argumenteve historike, parimeve të së drejtës ndërkombëtare, vullnetit demokratik të qytetarëve dhe zhvillimeve politike në Evropë.

Ai i kushtonte rëndësi të veçantë marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Shqipërisë, pozitës së shqiptarëve në rajon, si dhe rolit të SHBA-së dhe të Bashkimit Evropian në zhvillimet politike të Ballkanit.

Këto pikëpamje përbënin pjesë të identitetit të tij publicistik dhe të angazhimit të vazhdueshëm në debatet mbi të ardhmen kombëtare shqiptare.

TEMAT DHE TITULLI I SHKRIMEVE QË PASQYROJNË MENDIMIN E TIJ

Për të kuptuar më mirë orientimin tematik të publicistikës së Mehdi Hysenit, rëndësi kanë edhe titujt e disa prej shkrimeve të tij:

-“Kosova nuk është djepi i Serbisë, por i Shqipërisë dhe i shqiptarëve”;

-“Pavarësia e Kosovës nuk varet nga vetoja e Rusisë”;

– “Pa ushtri, Kosova vazhdimisht është në rrezik”;

-“Amerikë, të paçim përjetë!”;

– “Edhe Shqipëria mund ta mbrojë sovranitetin e Kosovës”;

– “Njohja e Kosovës, interes nacional dhe shtetëror i Serbisë”;

– “Paradigma e gjysmës së kombit shqiptar të kolonizuar”;

– “Anashkalimi dhe nxirja e ribashkimit gjithëshqiptar gëzojnë Serbinë dhe Rusinë”;

– “Nuk ka Shqipëri të Madhe, por Shqipëri Natyrale”;

– “Diplomacia retorike boshe e Prishtinës dhe e Tiranës”.

Këta tituj dëshmojnë për vazhdimësinë e interesimit të tij ndaj çështjeve të sovranitetit, marrëdhënieve ndërkombëtare, historisë shqiptare, pozitës së Kosovës dhe perspektivës së organizimit kombëtar.

Nëpërmjet publicistikës, ai synonte të ndërhynte në debatet publike dhe të artikulonte pikëpamjet e tij mbi zhvillimet që konsideronte me rëndësi për të ardhmen shqiptare.

PROJEKTET KËRKIMORE DHE TRASHËGIMIA E PUNËS SË PAPËRFUNDUAR

Një karakteristikë e rëndësishme e profilit të tij intelektual ishte vazhdimësia e interesimit për projekte të reja kërkimore dhe studimore.

Në të dhënat e jetëshkrimit të tij përmenden disa projekte që ai synonte t’i zhvillonte më tej:

1. Vazhdimi i projektit studimor për ribashkimin e kombit shqiptar dhe të Shqipërisë Etnike.
2. Përfundimi i projektit kërkimor lidhur me debatin mbi të ashtuquajturin “Komb Kosovar”.
3. Ribotimi i veprës “UÇK-ja dhe e Drejta Ndërkombëtare”.
4. Projekti kërkimor për trajtimin kritik të tezave dhe elaborateve serbomëdha mbi të ashtuquajturën “Velika Albanija”.

Këto projekte pasqyrojnë temat që vazhdonin ta shqetësonin intelektualisht dhe politikisht. Ato gjithashtu tregojnë se veprimtaria e tij nuk ishte kufizuar në veprat e botuara, por përfshinte edhe plane të tjera studimore që synonin zgjerimin e debatit shkencor e publicistik shqiptar.

Për këtë arsye, ruajtja e dorëshkrimeve, dokumenteve dhe materialeve të tij kërkimore do të kishte rëndësi të veçantë për studimet e ardhshme mbi veprimtarinë e tij.

8 NËNTOR 2026 – FUNDI I NJË RRUGËTIMI JETËSOR NË BOSTON

Më 8 nëntor 2026, ditën e diel, në Boston të Massachusettsit, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, u shua jeta e Prof. Dr. Mehdi Hysenit.

Vdekja e tij shënoi përfundimin e një rrugëtimi jetësor që përfshiu disa dekada të punës profesionale, veprimtarisë akademike dhe angazhimit publicistik e kombëtar.

Varrimi i tij u bë më 10 nëntor 2026, në Boston.

Lajmi për ndarjen e tij nga jeta ishte një goditje e rëndë për familjen, bashkëshorten, pesë fëmijët, të afërmit, miqtë, kolegët dhe bashkëpunëtorët e tij.

Bostonit i takon një vend i veçantë në historinë e diasporës shqiptare. Ai është një nga qytetet ku janë zhvilluar veprimtari të rëndësishme të Rilindjes Kombëtare dhe ku kanë vepruar personalitete të shquara shqiptare, ndër ta Fan S. Noli.

Në këtë hapësirë historike të mërgatës shqiptare, Mehdi Hyseni kaloi një pjesë të rëndësishme të jetës së tij dhe aty e përfundoi rrugëtimin…

Kjo ka edhe një domethënie simbolike: një intelektual që për dekada i kushtoi vëmendje çështjes shqiptare, Kosovës dhe marrëdhënieve ndërkombëtare, u nda nga jeta në një qytet që ka luajtur rol të rëndësishëm në historinë politike dhe kulturore të shqiptarëve në Amerikë.

KUJTIMI NJERËZOR – PËRTEJ GRADAVE, TITULLIT DHE VEPRËS

Përtej dimensionit akademik dhe publicistik, Mehdi Hyseni ishte edhe një mik, bashkëbisedues dhe bashkëkombës me të cilin më lidhte një respekt i veçantë njerëzor.

Lajmin për ndarjen e tij nga jeta e prita me dhimbje të thellë. Veçanërisht prekëse ishte rrethana se nuk kishte kaluar shumë kohë nga biseda jonë e fundit.

Është një ndjenjë e veçantë kur një bashkëbisedues me të cilin ke ndarë mendime, shqetësime dhe vlerësime për çështjet kombëtare, papritur nuk është më pjesë e kësaj bote.

Në marrëdhëniet njerëzore, vlera e një miqësie nuk matet vetëm me kohëzgjatjen e saj, por me respektin, sinqeritetin dhe përmbajtjen intelektuale që e karakterizon.

Mehdi Hyseni ishte një nga ata njerëz me të cilët mund të bisedoje për historinë, politikën, Kosovën, Shqipërinë dhe zhvillimet ndërkombëtare, duke pasur gjithmonë në qendër interesimin për çështjen shqiptare.

Prandaj, kujtimi për të nuk është vetëm kujtim për një personalitet akademik dhe publicist, por edhe për një mik e bashkëkombës, largimi i të cilit lë një boshllëk në rrethin e njerëzve që e njohën dhe bashkëpunuan me të.

TRASHËGIMIA INTELEKTUALE – NJË PJESË E KUJTESËS AKADEMIKE DHE KOMBËTARE

Vlerësimi i një personaliteti intelektual kërkon shqyrtim të shumëanshëm të formimit, veprës, angazhimit institucional dhe ndikimit të tij në jetën publike.

Në rastin e Prof. Dr. Mehdi Hysenit, ky vlerësim duhet të mbështetet në dokumentimin e plotë të veprimtarisë pedagogjike, kërkimore, publicistike dhe ndërkombëtare.

Ai la pas një përvojë profesionale të shtrirë në disa vende, institucione dhe fusha të dijes. Librat, artikujt, recensionet dhe analizat e tij përbëjnë material të rëndësishëm për të kuptuar orientimin e tij intelektual dhe angazhimin ndaj çështjeve shqiptare.

Trashëgimia e tij duhet të ruhet përmes një pune të organizuar dokumentuese: sistemimit të bibliografisë, mbledhjes së artikujve, ruajtjes së dorëshkrimeve dhe dokumentimit të veprimtarisë së tij institucionale.

Një botim i veçantë me veprat e tij të përmbledhura, i shoqëruar me studime dhe vlerësime nga kolegët, do të ishte një mënyrë dinjitoze për ta ruajtur kujtesën e tij intelektuale.

Sepse një personalitet nuk mbetet në kujtesën e një shoqërie vetëm përmes titujve që ka mbajtur, por përmes dokumenteve, veprave dhe mendimit që lë pas.

LAMTUMIRË, PROF. DR. MEHDI HYSENI!

Jeta e Prof. Dr. Mehdi Hysenit ishte një rrugëtim i gjatë, i shtrirë në disa hapësira gjeografike dhe institucionale, por i lidhur nga një interesim i vazhdueshëm për dijen, historinë, marrëdhëniet ndërkombëtare dhe çështjen kombëtare shqiptare.

Nga Burimi i Vushtrrisë, vendlindja e tij, nëpër institucionet arsimore dhe akademike të Shkupit, Zagrebit e Prishtinës, nga përvoja profesionale në Beograd e Lubjanë deri në Boston të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, ai ndërtoi një biografi që pasqyron përvojën e një intelektuali shqiptar të formuar nëpër disa periudha historike.

Ndarja e tij nga jeta më 8 nëntor 2026 shënon fundin e një jete njerëzore, por jo edhe përfundimin e nevojës për ta njohur, dokumentuar dhe vlerësuar veprën e tij.

Ai la pas një trashëgimi të përbërë nga formimi akademik, puna profesionale, botimet shkencore, publicistika dhe angazhimi i tij për çështjen shqiptare.

Në këtë kuptim, biografia e tij nuk duhet të mbetet vetëm një përkujtim pas vdekjes, por të shërbejë edhe si dokument i kujtesës sonë intelektuale dhe kombëtare.

Prehu në paqe në dheun e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, në Boston, aty ku pushojnë edhe shumë bashkëkombës tanë, ndër ta edhe Fan S. Noli, njëri prej figurave më të shquara të historisë sonë kombëtare.

Lamtumirë, i dashur Mehdi!

Qoftë i përjetshëm kujtimi për ty, ndërsa vepra jote le të mbetet pjesë e kujtesës dhe trashëgimisë intelektuale shqiptare.