“Në altarin e kombit”, intervista që mbeten dëshmi e kohës

Nga Albert Z. ZHOLI

Ka libra që lexohen një herë dhe mbeten në bibliotekë, por ka edhe libra që rikthehen vazhdimisht në duart e lexuesit, sepse çdo lexim zbulon një këndvështrim të ri, një kujtim të harruar ose një të vërtetë që fiton vlerë me kalimin e kohës. Pikërisht këtij lloji i përket libri më i ri i gazetarit dhe publicistit Fadil Shehu, “Në altarin e kombit”. Ai nuk është thjesht një përmbledhje intervistash, por një udhëtim në kujtesën kulturore dhe shpirtërore të kombit shqiptar, një galeri portretesh ku flasin vetë protagonistët e historisë sonë artistike, letrare dhe intelektuale. Në gazetari thuhet se intervista është zhanri më i vështirë, sepse nuk mjafton të bësh pyetje; duhet të fitosh besimin e bashkëbiseduesit, ta çosh drejt kujtimeve më të vyera, ta nxitësh të rrëfejë atë që nuk e ka thënë më parë dhe ta bësh këtë pa e cenuar natyrshmërinë e dialogut. Këtë mjeshtëri Fadil Shehu e ka ndërtuar gjatë viteve të punës së tij dhe e sjell në këtë libër në mënyrën më të plotë. “Në altarin e kombit” është një homazh për personalitetet që kanë ngritur me talentin dhe veprën e tyre identitetin kulturor shqiptar. Në 41 intervistat e përzgjedhura, autori sjell figura të mëdha, nga Ismail Kadare e Rexhep Qosja, te Tinka Kurti, Kadri Roshi, Roland Trebicka e shumë emra të tjerë që kanë lënë gjurmë të pashlyeshme në letërsi, teatër, kinematografi, muzikë, histori dhe publicistikë. Secili prej tyre rrëfen jo vetëm sukseset, por edhe sakrificat, dilemat, sfidat, zhgënjimet dhe besimin që i ka udhëhequr gjatë jetës. Vlera e këtij libri nuk qëndron vetëm te emrat e mëdhenj që përfshin, por edhe te mënyra se si janë ndërtuar dialogët. Fadil Shehu nuk mjaftohet me pyetje formale apo biografike. Ai depërton në botën e brendshme të personazheve, duke nxjerrë në dritë anën njerëzore të figurave publike. Në çdo intervistë ndihet gazetari që dëgjon me vëmendje, respekton bashkëbiseduesin dhe di të bëjë pyetjen e duhur në momentin e duhur. Kjo i bën bisedat të rrjedhin natyrshëm dhe të lexohen si rrëfime të gjalla, ku historia personale ndërthuret me historinë e vendit. Në këto faqe nuk gjejmë vetëm intervista. Gjejmë kujtesën e një kombi. Gjejmë dëshmi të drejtpërdrejta për periudha të rëndësishme historike, për jetën artistike e kulturore shqiptare, për sfidat që kanë kaluar krijuesit tanë dhe për idealet që i kanë mbajtur të lidhur me kombin. Çdo intervistë është një dokument i kohës, një burim që nesër do të ketë vlerë jo vetëm për lexuesin e zakonshëm, por edhe për studiuesit, historianët, studentët dhe gazetarët. Ky botim është një kontribut i rëndësishëm për publicistikën shqiptare. Ai ruan zërin autentik të personaliteteve tona, duke mos lejuar që kujtimet dhe përvojat e tyre të humbasin në harresën e kohës. Të marra së bashku, këto 41 intervista krijojnë një mozaik të gjerë të kulturës shqiptare, ku secila figurë është një gur i çmuar në ndërtimin e identitetit tonë kombëtar. Jam i bindur se “Në altarin e kombit” do të pritet me interes nga publiku, sepse është një libër që nuk lexohet vetëm për të njohur personalitetet, por edhe për të kuptuar më mirë kohën në të cilën ato jetuan, krijuan dhe u bënë pjesë e historisë sonë. Ai dëshmon se historia e një kombi nuk shkruhet vetëm në dokumente zyrtare dhe arkiva, por edhe në kujtimet, mendimet, emocionet dhe rrëfimet e njerëzve që me jetën dhe veprën e tyre ngritën, secili në mënyrën e vet, altarin e kombit.