40 VJET “JEHONA E SHQIPES” NË BELGJIKË – NJË ZË QË LINDI NGA SAKRIFICA DHE U BË INSTITUCION I SHQIPTARISË
Nga Bajame Hoxha-Çeliku
Në sallat prestigjioze të Renaissance Brussels Hotel, në zemër të Brukselit, u zhvillua një nga ngjarjet më të rëndësishme të komunitetit shqiptar në Belgjikë: 40-vjetori i radios “Jehona e Shqipes” (1986–2026) – një jubile që mblodhi bashkë ajkën e inteligjencës shqiptare, intelektualë, artistë, mësues, aktivistë, personalitete të jetës publike dhe një numër të madh gazetarësh të ardhur nga Tirana.
Atmosfera ishte madhështore.
Një mbrëmje e mbushur me emocion, respekt dhe krenari shqiptare.
Në sallë ndiheshe jo vetëm gëzimi i një përvjetori, por edhe pesha e një historie të gjatë përkushtimi, sakrifice dhe atdhedashurie.
U fol shumë atë mbrëmje.
Morën fjalën intelektualë, veprimtarë dhe personalitete të ndryshme të komunitetit shqiptar në Belgjikë. U diskutua për vazhdimësinë e këtij institucioni të rëndësishëm mediatik, për misionin që duhet të vazhdojë edhe në brezat e rinj dhe për rolin e pazëvendësueshëm që “Jehona e Shqipes” ka luajtur në ruajtjen e gjuhës, kulturës dhe identitetit shqiptar në diasporë.
U ndanë fletë mirënjohjeje për gazetarët e ardhur nga Shqipëria, për bashkëpunëtorët e radios, për kontribuuesit ndër vite dhe për ata që kanë mbështetur këtë rrugëtim të gjatë.
Por mbi të gjitha, në qendër të asaj mbrëmjeje qëndronte një figurë që nuk mund të ndahet nga vetë historia e kësaj radioje:
Sakip Skepi – njeriu që nuk e la shqipen të heshtë për dyzetë vjet me radhë.
Ka njerëz që bëjnë profesion.
Ka njerëz që ndërtojnë karrierë.
Por ka edhe njerëz të rrallë që jetojnë për një ideal.
Një prej tyre është pa dyshim Sakip Skepi.
Një burrë me karakter të fortë, me vullnet titaniku, me dinjitet të rrallë dhe me një atdhedashuri të brumosur thellë në shpirt.
Ai nuk është vetëm themeluesi i radios “Jehona e Shqipes”.
Ai është vetë fryma e saj.
Historia e tij është histori sakrifice.
Në vitin 1958, vetëm pesë vjeç, Sakipi u detyrua të largohej nga Shqipëria në një nga arratisjet më dramatike të veriut shqiptar.
Më 11 maj 1958, plot 26 anëtarë të familjeve Skepi dhe të afërmve të tyre, mes tyre pleq, foshnje vetëm gjashtëjavëshe, gra dhe fëmijë të vegjël, kaluan kufirin në një udhëtim dramatik drejt shpëtimit.
Ata nuk u larguan për rehati.
Nuk ikën për luks.
Ata ikën për të shpëtuar jetën.
Për t’iu larguar burgut, internimeve dhe thundrës së egër të diktaturës komuniste që ndiqte familjet nacionaliste dhe antikomuniste shqiptare.
Babai i tij, Lam (Islam) Skepi, patriot, nacionalist dhe kundërshtar i vendosur i regjimit komunist, kishte njohur burgun, përndjekjen dhe poshtërimin politik.
Por ai nuk u përkul.
Dhe kjo forcë karakteri u trashëgua te biri.
Ai fëmijë pesëvjeçar, i shkëputur me dhimbje nga Dibra e zemrës së tij, do të rritej në mërgim për ta kthyer mallin në mision.
Në Belgjikë, Sakip Skepi nuk zgjodhi qetësinë e emigrantit të zakonshëm.
Ai zgjodhi përkushtimin.
Zgjodhi shërbimin.
Zgjodhi shqiptarinë.
Më 20 shkurt 1986, themeloi radion “Jehona e Shqipes”, duke krijuar një zë të fuqishëm për shqiptarët në Belgjikë.
Për 40 vjet rresht, pa u lodhur, me një energji të admirueshme dhe me një disiplinë shembullore, ai mbajti ndezur një vatër shqiptarie në zemër të Evropës.
Çdo e diel, në valët e radios, jehonte shqipja.
Jehonte kënga.
Jehonte historia.
Jehonte malli për atdheun.
“Jehona e Shqipes” nuk ishte thjesht program radiofonik.
Ajo u bë shtëpi shpirtërore e komunitetit shqiptar.
U bë urë lidhjeje mes brezave.
U bë tribunë e kulturës, identitetit dhe patriotizmit shqiptar.
Sakip Skepi nuk i shërbeu vetëm radios.
Ai i shërbeu kombit.
Ai ngriti zërin për çështjen shqiptare, për Kosovën në vitet e vështira, për të drejtat kombëtare, për humanizmin dhe për shqiptarët në nevojë.
Priti artistë, gazetarë, kineastë, intelektualë dhe bashkatdhetarë.
Dera e tij mbeti gjithmonë e hapur – si oda tradicionale shqiptare.
Me bujari, fisnikëri dhe zemër të madhe.
Një radio nuk mbahet vetëm – gazetaret që i dhanë zë “Jehonës së Shqipes”
Një vepër e madhe lind nga një vizion i madh, por u mbajtë gjallë nga njerëz që besojnë në të.
Pranë Sakip Skepit, ndër vitet e para të izolimit të Shqipërisë kontribuan patriotë të shquar me përkushtim dhe profesionalizëm si Kimete Mitrovica, Idriz Basha i Novosejt, Inxhinier Ismen Basha etj. Më vonë pas hapjes dhe fitores së demokracisë në Shqipëri e sidomos kur vërshoi Eksodi u bënë bashkëpunëtorë të radios, si artiste Anila Dervishi, gazetare Elona Zhana, Ledja Canaj dhe të tjerë, që me kulturën, zërin dhe seriozitetin e tyre ndihmuan në forcimin e këtij institucioni të rëndësishëm të diasporës shqiptare.
Puna e tyre meriton respekt.
Sepse për dekada, kjo radio nuk ka qenë vetëm transmetim.
Ka qenë mision.
Heronjtë e heshtur të arsimit shqip në Belgjikë
Ndoshta si padashur në atë sallë eventi madhështor mbeti në heshtje një tjetër sakrificë:
arsimi shqip në diasporë.
Mes të ftuarve ndodheshin mësues e veprimtarë që prej dekadash kanë punuar e vazhdojnë të punojnë me përkushtim që fëmijët shqiptarë të mos asimilohen, të njohin gjuhën, historinë dhe origjinën e tyre.
Ka njerëz që kanë dhënë vite të jetës pa asnjë shpërblim, vetëm që shqipja të mos humbasë.
Për 11 vjet rresht, edhe unë kam qenë pjesë e stafit mësimor, duke dhënë mësim pa pagesë, me bindjen se një komb jeton përmes gjuhës së vet.
Krah meje kanë kontribuar me përkushtim nën drejtimin e historianit Muhamet Shabani, pianistja Alisa Aliu, në edukimin muzikor; Ajshe Doçi në koreografi; Silvana Gjebrea në gjuhë, Sali Avdyli, edhe më vonë nën drejtimin e Dr. Agim Sylës, duke mbajtur ndezur dritën e arsimit shqip në Belgjikë.
Edhe ata meritonin një fletë nderi.
Sepse nëse radio mban gjallë zërin e kombit, shkolla mban gjallë shpirtin e tij.
Një jehonë që nuk shuhet
Në fund të asaj mbrëmjeje të paharruar, mbeti një ndjesi e fortë:
Se “Jehona e Shqipes” nuk është vetëm radio.
Ajo është histori sakrifice.
Është kujtesë.
Është mall.
Është identitet.
Dhe në qendër të saj qëndron një njeri që për katër dekada nuk e la shqipen të heshtë:
Sakip Skepi – një atdhetar i rrallë, një burrë me karakter të pathyeshëm, një shqiptar i brumosur me dashuri për atdheun, që e ktheu dhimbjen e mërgimit në mision kombëtar.
Sepse ka njerëz që jetojnë për veten.
Dhe ka njerëz që jetojnë për kombin.
Sakip Skepi i përket të dytëve.
Pas fjalimeve, ndarjes së fletëve të mirënjohjes dhe diskutimeve të pasura mbi rrugëtimin 40-vjeçar të “Jehonës së Shqipes”, mbi sfidat dhe mbarëvajtjen e saj në vazhdim, mbrëmja mori një tjetër ritëm – atë të festës shqiptare.
Në ambientet elegante të hotelit u shtrua një koktej i pasur, ku të ftuarit patën mundësi të ndanin kujtime, libra, biseda dhe emocione, duke forcuar edhe më shumë lidhjet njerëzore e shpirtërore të komunitetit shqiptar në Belgjikë.
Por ajo që i dha shpirt e dritë të veçantë kësaj mbrëmjeje ishte programi artistik.
Salla u mbush me tingujt e këngës shqiptare, me emocionin e recitimeve dhe me hijeshinë e valleve tona kombëtare.
Të rinj e të reja të veshur me kostume kombëtare shqiptare, si një tablo e gjallë e traditës sonë, sollën në skenë bukurinë e trojeve shqiptare përmes valleve plot ritëm, krenari dhe elegancë.
Jehuan këngë shqiptare që zgjuan mall, kujtime dhe dashuri për vendlindjen.
U interpretuan recitime artistike që prekën zemrat e të pranishmëve, duke sjellë në sallë frymën e kulturës dhe identitetit tonë kombëtar.
Në ato çaste, nuk dukej sikur ndodheshim larg Shqipërisë.
Brukseli dukej si një copëz atdheu.
Një Shqipëri e vogël, e mbledhur rreth gjuhës, këngës, flamurit dhe kujtesës.
Mes buzëqeshjeve, përqafimeve, fotografive dhe emocioneve të sinqerta, kuptohej qartë se “Jehona e Shqipes”, përtej radios, kishte ndërtuar ndër vite diçka shumë më të madhe:
Një familje të madhe shqiptare.
Një vatër ku nuk është ruajtur vetëm fjala shqip, por edhe zemra shqiptare.
Dhe ndoshta kjo ishte fitorja më e bukur e asaj mbrëmjeje:
Të shihje breza shqiptarësh, larg atdheut, por kaq pranë njëri-tjetrit – të bashkuar nga gjuha, kujtesa, kultura dhe dashuria për Shqipërinë ndiheshe vërtet krenare.
23 Maj 2026.
