Pulëbardha e Lirisë

(Legjenda e Afërditës)

Nga Albert Z. ZHOLI

Në brigjet e detit, atje ku dallgët prekin tokën dhe ku pulëbardhat fluturojnë pa frikë mbi horizont, njerëzit tregojnë ende një histori të vjetër. Është historia e një vajze që nuk pranoi të jetonte e mbyllur në rregullat e ashpra të kohës së saj. Ajo kërkoi vetëm një gjë – lirinë. Dhe kur bota nuk ia dha, qielli e dëgjoi lutjen e saj.

Kjo është legjenda e Afërditës, vajzës që u bë pulëbardhë.

________________________________________

Fshati ishte ndërtuar mbi një kodër të ulët që shihte drejt detit. Në mëngjes, kur dielli lindte nga horizonti i kaltër, shtëpitë e bardha mbusheshin me dritë dhe mbi ujë fluturonin pulëbardhat. Për njerëzit e fshatit ato ishin thjesht zogj deti, por për Afërditën ato ishin shenja e lirisë.

Afërdita ishte vajza më e bukur e asaj ane. Flokët e saj të errët i binin mbi supe si një valë e butë, ndërsa sytë i kishte të thellë dhe ëndërrimtarë. Shpesh e gjenin ulur pranë bregut, duke parë pulëbardhat që fluturonin mbi dallgë.

Ajo ëndërronte një jetë ku zemra të mund të zgjidhte vetë.

Por jeta në atë kohë nuk ishte e butë për vajzat.

Një mbrëmje, Afërdita dëgjoi një bisedë që do ta ndryshonte fatin e saj. Babai kishte vendosur ta martonte me një tregtar të pasur dhe të moshuar nga një fshat tjetër.

-“Është njeri me pasuri,” – tha një nga burrat.

-“Do të jetojë mirë vajza,” – shtoi tjetri.

Por askush nuk pyeti nëse ajo e donte atë jetë.

Atë natë Afërdita nuk fjeti. Ajo pa detin që shndriste në dritën e hënës dhe pulëbardhat që kalonin të lira mbi ujë.

Lotët i rrëshqitën në heshtje.

-“Zot,” – pëshpëriti ajo, – “nëse nuk mund të jem e lirë si njeri, më bëj pulëbardhë. Më jep krahë që të fluturoj larg.”

Thuhet se qielli dhe zoti ndonjëherë dëgjon zemrat që vuajnë.

Kur zbardhi dita, një pulëbardhë e bardhë u ngrit nga dritarja e shtëpisë dhe fluturoi drejt detit.

Afërdita ishte bërë pulëbardhë.

Ajo fluturoi mbi dallgët e kaltërta dhe ndjeu ajrin e lirisë. Asnjë zakon dhe asnjë urdhër nuk mund ta ndalte më.

Por çdo mëngjes, kur agimi zbardhte mbi fshat, pulëbardha kthehej dhe ulej mbi gardhin e oborrit të shtëpisë.

Ajo e dinte se në atë orë nëna e saj dilte jashtë.

Gruaja e vuri re zogun e bardhë që vinte çdo ditë në të njëjtin vend. Dhe një mëngjes, kur e pa drejt në sy, zemra e saj e kuptoi të vërtetën që mendja nuk mund ta shpjegonte.

-“Afërditë…” pëshpëriti ajo me lot në sy.

Pulëbardha uli kokën lehtë, sikur ta kishte dëgjuar.

Nëna ngriti duart drejt qiellit.

-“Bijë… fluturo e lirë.”

Pulëbardha bëri një rreth mbi oborr dhe pastaj u ngrit drejt horizontit.

Dhe që nga ajo ditë njerëzit e atij fshati thonë se sa herë një pulëbardhë fluturon mbi det dhe rri për pak çaste mbi një gardh, ndoshta është Afërdita – vajza që zgjodhi lirinë.

**

Historia e Afërditës nuk është vetëm një legjendë e vjetër e një fshati pranë detit. Ajo është kujtesa e një kohe kur shumë vajza nuk kishin zë për të zgjedhur jetën e tyre. Pulëbardha që fluturon mbi det nuk është vetëm një zog i bardhë; ajo është simboli i shpirtit që kërkon lirinë. Sepse liria është si deti: e gjerë, e thellë dhe e pamundur për t’u mbyllur brenda gardheve të zakonit. Dhe ndoshta për këtë arsye njerëzit ende besojnë se në çdo pulëbardhë që fluturon mbi dallgë jeton pak nga ëndrra e një vajze që nuk pranoi të jetonte pa liri.