PESHA E HESHTJES

PILO ZYBA

-Tregim –

Në Londër bie shi edhe kur nuk bie. Është një lagështi që të hyn në rroba, në flokë, në mendime. Arditi e kishte kuptuar këtë që në muajin e parë. Qyteti nuk të shtyn të qash. Të mëson të mbash gjithçka brënda.

Ai ishte njëzet e shtatë vjeç. I gjatë, i drejtë në qëndrim, me atë ecjen e rregullt që nuk e kishte humbur nga akademia ushtarake në Shqipëri. Dikur kishte ëndërruar uniformën. Nderin. Flamurin.Tani mbante jelek reflektues portokalli dhe mbushte kova me beton.

Pa letra. Pa zë. Pa të ardhme që guxonte ta mendonte me zë të lartë.

Në ndërtim flitej pak. Shumica ishin si ai — njerëz që jetonin në hapësira të përkohshme. Dhoma me qira. Telefona të lirë. Ëndrra të shtrënguara.

Në mbrëmje nuk dilte. Nuk rrinte gjatë në stacione metroje. Nuk shikonte policët në sy. Ishte bërë mjeshtër i shmangies.

Ajo ditë filloi si gjithë të tjerat.

Hipi në linjën 53 që kalonte nga stacioni Elefant&Kastle dhe që e çonte pranë dhomës së tij në Lewisham. Qiell gri. Njerëz me sy të lodhur.

Ai qëndronte në këmbë, duke numëruar stacionet në kokë. Qëndronte pranë derës, për çdo rast, të hidhej e të largohej sa më parë. Në çast ndjeu diçka. Një vështrim. Një burrë rreth të pesëdhjetave. Pallto e zezë. Kravatë e thjeshtë. Sy të qetë, por këmbëngulës.

Arditi uli kokën.

“Mos është polic civil?” mendoi! “Mos është dikush që më ka ndjekur?”

Pastaj një mendim i shpejtë, i turpshëm, i egër:

“Mos është nga ata…sepse anglia ka emër të keq për ata lloj burrash?” Kishte rrugë akoma për të bërë.

Zbriti në stacionin tjetër. Eci shpejt. Sikur dontë ti fshihej dikujt.

Pastaj dëgjoi hapa pas vetes.

-Më fal… — zëri ishte i butë. — Nga je?

Ai u kthye, gati për të ikur me vrap.

—  Nga Shqipëria.

— Punon këtu?

— Po.

— Ku?

— Ndërtim.

— Ke dokumente?

Heshtje.

— Jo.

Burri psherëtiu lehtë.

— Sa merr?

— Dy mijë e pesëqind.

Burri e pa drejt në sy.

— Kam nevojë për Ju.Kam disa ditë që u shikoj në linjë, por sot vendosa tu flas.

Arditi nënqeshi hidhur. Ai e dinte shumë mirë që askush nuk kishte nevojë në Londër për të.

-Kam një firmë varrimesh. Më duhet një njeri. I gjatë. I rregullt. Me qëndrim serioz. Kështu si jeni Ju.

Djali heshti dhe uli kokën, të tjera gjëra kishte ëndërruar për jetën e tij.

— U paguaj mirë, pesë mijë paund në muaj, do keni dhe bakshishe, do përpiqem të të rregulloj dhe dokumentet. Kisha një djalë nga Estonia, por iku.

Arditi ngriti kokën. I hodhi një vështrim. Bota u bë si e shurdhër për një moment.

— Do mendohem, — tha, dhe u largua me një vështrim si për ti thënë, të shikojmë.

Tjetri me një qetësi, dhe buzëqeshur i zgjati kartën e tij me adresën dhe telefonin.

-Të pres në orën 11.

Arditi iku duke tërhequr këmbët zvarrë. Brënda tij dy mendime tërhiqnin në krahë të kundërt skajet e një litari që ai e quante jetë. Cili krah do të fitonte? Si mërr nganjëherë jeta, mendoi, as vetë nuk po kuptonte çfar po ndodhte me gjëndjen  e tij. Nuk e zuri gjumi gjithë natën. Aty nga mëngjesi pa në ëndërr trarët e nxirë të shtëpisë, dhe babanë duke pirë cigare pranë vatrës. Nëna kishte dalë në punë, mbante një grua të moshuar në lagje. Fëmijët e saj prej kohësh kishin emigruar në Amerikë.

*

Të nesërmen vajti në vëndin e takimit. Pa nga afër një cermoni varrimi. Një kishë e vjetër guri. Lule të bardha. Një violinë që dridhej si një frymë e thyer.

Katër burra ngritën arkivolin. Arkivoli anonte nga njëra anë, njëri nga ata që mbante në sup, ishte më i shkurtër. Arditi kuptojë, vendosi veten në vëndin e tij dhe e nivelojë arkivolin.

Të katërt ecnin me një hap, me një ritëm, të ngadaltë, të heshtur, me fytyra që kishin marrë ngjyrën dhe dhimbjen e të afërmve të të vdekurit që e shoqëronin.

Ishte një kujdes që dukej si lutje. Një grua e moshuar përkëdheli drurin. Një vajzë e vogël qante pa zë.

Arditi ndjeu një peshë në kraharor.

Kjo nuk ishte punë. Kjo një kufi mes botëve.

Ai pranoi.

Jeta ndryshoi.

Kostume të zinj.

Këpucë që shkëlqenin.

Duart që nuk ishin më të çara.

Filloi të mësonte gjëra që askush nuk i mëson:

Si të mbash heshtjen kur dikush thërret emrin e një të vdekuri. Si të shikosh tokën kur familja shembet në vaj. Si të mos bëhesh gur.

Paratë filluan të shtoheshin. Çdo muaj dërgonte në Shqipëri.

Nëna qeshte më shumë. Babai fliste pak, por zëri i ishte bërë më i qetë.

Por pas çdo telefonate, dhoma e tij bëhej më e madhe. Më bosh.

Pronari një ditë i tha:

— Je shumë i mirë. Mos u nxito për letrat. Shumë njerëz ikin kur i marrin.

Ai e kuptoi.

Po blihej me stabilitet.

Vitet kaluan.

Ai varrosi qindra njerëz. Mësoi histori pa dashur:

Burra që nuk u kthyen më në shtëpi. Gra që vdiqën me fotografi në dorë. Fëmijë që mbanin dorën e askujt.

Filloi të kishte frikë nga një mendim:

Ai po jetonte mes fundit të të tjerëve…pa filluar jetën e vet.

Pastaj — telefonata.

Nëna qante.

Babai kishte vdekur në gjumë.

Ai u ul në dhomën e zhveshjes.

Kostumi i zi varej para tij. Qau pa zë. Sepse e kuptoi: Ai që kishte varrosur botën…

nuk do të varroste babanë e tij.

Dërgoi para. Dërgoi kurorë. Dërgoi një letër. Por nuk ishte aty kur dheu ra mbi arkivol.

Pas asaj dite, diçka brenda tij u thye. Filloi të ndiente se çdo arkivol ishte edhe pak i tij.

Netëve mendonte:

“Ndoshta edhe mua… do më mbajnë katër burra të huaj.” Një dimër, gjatë një ceremonie, ndjeu një dhimbje në kraharor. E injoroi.

Duhej të ishte i fortë. Gjithmonë i fortë. Por dhimbja u kthye. Pastaj u bë si një gur brenda tij.

Një mëngjes, duke u veshur për punë, u ul në krevat sepse nuk merrte dot frymë.

Ambulanca erdhi shpejt. Shumë shpejt.

Në spital, dritat ishin shumë të bardha. Mjeku fliste ngadalë. Fjalë që ai nuk i mbajti mend të gjitha. Vetëm një fjali:

— Zemra juaj është shumë e lodhur.

Ditët e fundit i kaloi duke parë shiun nga dritarja.

I shkroi nënës një mesazh:

“Jam mirë. Mos u mërzit.”

Gënjeshtra e fundit e dashurisë.

Natën e fundit pa në ëndërr babanë.

Po rrinte në oborr. Si gjithmonë.

— U lodhe shumë, bir, — i tha.

Arditi qeshi.

— Pak.

Ai vdiq në mëngjes herët. Pa zhurmë. Si dikush që nuk donte të shqetësonte askënd.

Në ceremoninë e tij morën pjesë pak njerëz.

Pronari. Dy kolegë. Një infermiere që e kishte parë të buzëqeshte.

Katër burra ngritën arkivolin.

Ecën ngadalë. Me dinjitet. Si gjithmonë.

Në Shqipëri, nëna mori një telefonatë.

Dhe bota iu bë pa zë.

Arditi u varros në një cep të qetë të Londrës.

Pa flamur. Pa gjuhën e tij. Pa zërin e nënës.

Vetëm shi.

Por në xhepin e brendshëm të kostumit të tij, gjetën një foto.

Ai.

Nëna.

Babai.

Dhe pas fotos, me shkrim të vogël:

“Mos më harroni. Edhe unë po përpiqesha të kthehesha.”

Dhe kështu, një djalë që kaloi jetën duke përcjellë të tjerët…

u përcoll vetë nga një qytet që nuk e thirri kurrë me emër.

Londër…8.02.2026