MENTORËT E RRUGËTIMIT TIM AKADEMIK: AKADEMIK GAZMEND ZAJMI DHE PROF. DR. ALEKS LUARASI

Një reflektim mbi formimin shkencor, vazhdimësinë e dijes dhe përgjegjësinë e mentorimit akademik

Shkruan: Prof. Dr. Fejzulla BERISHA

Ky shkrim paraqet një reflektim personal dhe akademik mbi rolin e Akademik Gazmend Zajmit dhe të Prof. Dr. Aleks Luarasit në formimin tim shkencor dhe profesional. Akademik Gazmend Zajmi ishte mentori dhe udhëheqësi im i parë shkencor gjatë përgatitjes së disertacionit të doktoratës. Pas vdekjes së tij të parakohshme, me rekomandimin dhe pëlqimin e Universitetit të Prishtinës, vazhdova udhëheqjen shkencore në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Tiranës, nën drejtimin e Prof. Dr. Aleks Luarasit. Përfundimi i doktoratës në fushën e së drejtës publike dhe angazhimi im i mëvonshëm si pedagog universitar në Tiranë përbëjnë vazhdimësinë e këtij rrugëtimi akademik. Përtej përvojës personale, shkrimi trajton rëndësinë e mentorimit, të vazhdimësisë institucionale, të etikës së kërkimit dhe të përcjelljes së vlerave akademike ndërmjet   pedagogëve të Universitetit të Prishtinës dhe Universitetit të Tiranës.

1. Historia e zhvillimit akademik të një shoqërie nuk ndërtohet vetëm përmes institucioneve, botimeve shkencore dhe rezultateve të kërkimit. Një rol të rëndësishëm në këtë proces e luajnë edhe personalitetet që, përmes dijes, përvojës dhe udhëheqjes së tyre, ndikojnë në formimin e studiuesve të rinj dhe në përcjelljen e standardeve të punës shkencore.

Në këtë kuadër, figurat e Akademik Gazmend Zajmit dhe të Prof. Dr. Aleks Luarasit zënë një vend të veçantë në kujtesën time akademike. Akademik Gazmend Zajmi ishte mentori dhe udhëheqësi im i parë shkencor gjatë përgatitjes së disertacionit të doktoratës. Pas vdekjes së tij të parakohshme, rrugëtimi im shkencor vazhdoi në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Tiranës, nën udhëheqjen e Prof. Dr. Aleks Luarasit.

Kjo përvojë përbën një etapë të rëndësishme të jetës sime intelektuale dhe profesionale. Ajo dëshmon se formimi shkencor mund të vazhdojë edhe në rrethana të vështira, kur ekzistojnë vullneti individual, mbështetja institucionale dhe gatishmëria e personaliteteve akademike për të marrë përsipër përgjegjësinë e udhëheqjes.

Ky reflektim buron nga një përvojë personale, por synon të trajtojë edhe një çështje më të gjerë: rëndësinë e marrëdhënies ndërmjet mentorit dhe studiuesit në ndërtimin e identitetit akademik, në zhvillimin e mendimit kritik dhe në përvetësimin e përgjegjësisë që kërkon veprimtaria shkencore.

2. Akademik Gazmend Zajmi – mentori dhe udhëheqësi im i parë shkencor

Udhëheqja e një disertacioni të doktoratës është një proces që shkon përtej orientimit metodologjik dhe vlerësimit të rezultateve të kërkimit. Ajo përfshin zhvillimin e aftësisë për të formuluar pyetje kërkimore, për të ndërtuar argumente të qëndrueshme, për të shqyrtuar në mënyrë kritike burimet dhe për të mbrojtur përfundimet përmes arsyetimit shkencor.

Në këtë proces, mentori luan rolin e një bashkëbiseduesi intelektual dhe të një udhërrëfyesi që ndihmon studiuesin të zhvillojë pavarësinë e vet akademike. Vlera e mentorimit nuk qëndron vetëm te përfundimi i një punimi shkencor, por edhe te formimi i qëndrimeve dhe i metodave të punës që e shoqërojnë studiuesin gjatë gjithë veprimtarisë së tij profesionale.

Përvoja ime me Akademik Gazmend Zajmin në përgatitjen e disertacionit të doktoratës përbën një pjesë të rëndësishme të këtij formimi. Ai ishte personi që më orientoi në fillimet e këtij rrugëtimi dhe që më ndihmoi të kuptoja më qartë kërkesat e punës shkencore, rëndësinë e argumentit dhe përgjegjësinë që mbart një studiues.

Për mua, kjo marrëdhënie akademike mbetet një pikë referimi në vlerësimin e rolit që ka udhëheqja shkencore në rrugëtimin drejt pjekurisë intelektuale dhe përgjegjësisë profesionale.

3. Vdekja e parakohshme e Akademik Gazmend Zajmit dhe vazhdimësia e rrugëtimit shkencor

Vdekja e parakohshme e Akademik Gazmend Zajmit ishte një humbje e madhe për botën akademike dhe një moment i vështirë në rrugëtimin tim personal drejt përfundimit të doktoratës. Me ndarjen e tij nga jeta, u ndërpre një marrëdhënie e rëndësishme shkencore dhe njerëzore, e cila kishte luajtur rol të veçantë në përgatitjen time akademike.

Megjithatë, një proces doktoral i nisur me përkushtim kërkon vazhdimësi dhe përgjegjësi. Në këto rrethana, me rekomandimin dhe pëlqimin e Universitetit të Prishtinës, u krijua mundësia që udhëheqjen shkencore ta vazhdoja në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Tiranës, nën drejtimin e Prof. Dr. Aleks Luarasit.

Ky zhvillim ishte i rëndësishëm jo vetëm për përfundimin e studimeve të mia, por edhe si dëshmi e rolit që mund të luajnë institucionet akademike në mbështetjen e studiuesve. Vdekja e mentorit të parë nuk e ndërpreu përfundimisht rrugëtimin tim, sepse u gjet një mënyrë institucionale dhe akademike për ta vazhduar atë.

Në këtë kuptim, kalimi nga Universiteti i Prishtinës në Universitetin e Tiranës përfaqëson një shembull të vazhdimësisë së dijes dhe të bashkëpunimit ndërmjet institucioneve shqiptare të arsimit të lartë.

4. Prof. Dr. Aleks Luarasi – vazhdimi i udhëheqjes dhe përmbyllja e doktoratës

Prof. Dr. Aleks Luarasi pati një rol të rëndësishëm në vazhdimin dhe përmbylljen e rrugëtimit tim doktoral. Pas rekomandimit dhe pëlqimit të Universitetit të Prishtinës, ai mori përsipër udhëheqjen e mëtejshme shkencore në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Tiranës.

Për mua, kjo nuk ishte thjesht një ndryshim formal i institucionit apo i udhëheqësit shkencor. Ishte vazhdim i një procesi të rëndësishëm formimi, i cili kishte nisur nën udhëheqjen e Akademik Gazmend Zajmit dhe që tashmë kërkonte një orientim të ri për t’u përmbyllur me sukses.

Prof. Dr. Aleks Luarasi më ofroi udhëheqjen dhe mbështetjen e nevojshme për ta vazhduar punën kërkimore, për ta sistemuar argumentin shkencor dhe për ta përfunduar disertacionin. Nën drejtimin e tij, e përfundova me sukses këtë etapë të formimit tim akademik dhe u laureova doktor i shkencave juridike në fushën e së drejtës publike, në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Tiranës.

Kjo arritje shënoi përmbylljen e një procesi kërkimor që kishte nisur në Prishtinë dhe që, pas rrethanave të krijuara nga vdekja e mentorit tim të parë, vazhdoi në Tiranë. Ajo përfaqëson një përvojë në të cilën ndërthuren përkushtimi personal, mbështetja institucionale dhe udhëheqja akademike.

Nëse Akademik Gazmend Zajmi lidhet me fillimin e rrugëtimit tim doktoral, Prof. Dr. Aleks Luarasi lidhet me vazhdimin dhe përfundimin e tij. Të dy, në etapa të ndryshme, kontribuuan në formimin tim shkencor dhe profesional.

5. Përgjegjësia intelektuale dhe etika akademike

Dija shkencore nuk përfaqëson vetëm një tërësi njohurish të sistemuara. Ajo kërkon ndershmëri intelektuale, rigorozitet metodologjik, respekt për argumentin dhe gatishmëri për ta vënë çdo përfundim në shqyrtim kritik.

Në këtë kuptim, formimi akademik është i pandashëm nga etika e kërkimit. Studiuesi duhet të jetë i vetëdijshëm për kufijtë e njohurive të veta, të dallojë faktin nga interpretimi dhe të ndërtojë përfundime që mbështeten në prova e arsyetime të verifikueshme.

Marrëdhënia ndërmjet mentorit dhe doktorantit mund të kontribuojë ndjeshëm në zhvillimin e këtyre parimeve. Përmes udhëheqjes shkencore, studiuesi jo vetëm që përvetëson metoda të caktuara kërkimi, por krijon edhe një kuptim më të thellë të përgjegjësisë që shoqëron autorësinë dhe ushtrimin e profesionit akademik.

Në përvojën time, këto parime u zhvilluan në dy etapa të lidhura me dy personalitete akademike. Akademik Gazmend Zajmi më orientoi në fillimet e kërkimit dhe më ndihmoi të ndërtoja bazat e punës doktorale. Prof. Dr. Aleks Luarasi e vazhdoi këtë proces dhe më udhëhoqi drejt përfundimit të doktoratës.

Pikërisht për këtë arsye, kujtimi i tyre lidhet jo vetëm me një etapë të përfunduar të studimeve, por edhe me standardet intelektuale që synoj të ruaj në punën time të mëvonshme.

6. Nga përfundimi i doktoratës te angazhimi si pedagog universitar

Përfundimi i doktoratës në fushën e së drejtës publike shënoi një moment të rëndësishëm në formimin tim akademik. Megjithatë, ai nuk përbënte fundin e rrugëtimit, por fillimin e një përgjegjësie të re në fushën e arsimit të lartë dhe të mësimdhënies universitare.

Pas përfundimit të doktoratës në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Tiranës, pata mundësinë të angazhohesha si pedagog universitar në Tiranë. Ky angazhim më dha mundësinë që njohuritë, përvojën dhe formimin e fituar gjatë studimeve t’ua përcillja studentëve dhe t’i shndërroja ato në kontribut konkret për jetën universitare.

Mësimdhënia universitare kërkon jo vetëm njohuri të thelluara në fushën përkatëse, por edhe aftësinë për t’i përcjellë ato në mënyrë të qartë, sistematike dhe kritike. Ajo kërkon gjithashtu përgjegjësi ndaj studentëve, ndaj institucionit dhe ndaj standardeve të dijes.

Në këtë kuptim, angazhimi im si pedagog universitar ishte një vazhdim i natyrshëm i formimit tim doktoral. Ai më mundësoi të përcillja te brezat e rinj jo vetëm njohuri juridike, por edhe vlerat e kërkimit shkencor, të argumentimit, të ndershmërisë intelektuale dhe të përgjegjësisë profesionale.

Kështu, rrugëtimi që nisi me Akademik Gazmend Zajmin dhe vazhdoi me Prof. Dr. Aleks Luarasin u shndërrua më pas në një përgjegjësi të drejtpërdrejtë ndaj studentëve dhe ndaj komunitetit akademik.

7. Trashëgimia akademike dhe kujtesa ndërmjet brezave

Trashëgimia akademike nuk kufizohet në veprat e botuara, në titujt shkencorë apo në veprimtarinë institucionale të një personaliteti. Ajo shfaqet gjithashtu në ndikimin që ai ushtron mbi studiuesit, në kulturën e kërkimit që ndihmon të zhvillohet dhe në vazhdimësinë e vlerave që përcillen nga një brez te tjetri.

Në këtë këndvështrim, mentorimi përbën një nga mekanizmat më të rëndësishëm të vazhdimësisë akademike. Ai krijon mundësi që përvoja dhe njohuritë e fituara të mos mbeten vetëm pronë individuale, por të shndërrohen në burim formimi për studiuesit e rinj.

Në përvojën time, kjo trashëgimi u përcoll përmes dy etapave të lidhura ngushtë me njëra-tjetrën. Akademik Gazmend Zajmi ishte pika e nisjes së formimit tim doktoral, ndërsa Prof. Dr. Aleks Luarasi siguroi vazhdimin dhe përmbylljen e këtij procesi. Kjo lidhje ndërmjet dy mentorëve dëshmon se trashëgimia akademike mund të vazhdojë edhe përmes ndryshimit të rrethanave dhe të institucioneve.

Vlerësimi i figurave akademike, rrjedhimisht, nuk është vetëm një akt respekti ndaj së kaluarës. Ai është edhe një mënyrë për të reflektuar mbi standardet që duhet të udhëheqin zhvillimin e ardhshëm të institucioneve shkencore dhe të arsimit të lartë.

Për mua, Akademik Gazmend Zajmi dhe Prof. Dr. Aleks Luarasi mbeten të lidhur me këtë dimension të trashëgimisë intelektuale, përmes roleve të tyre në formimin tim shkencor dhe profesional.

8. Bashkëpunimi ndërmjet Universitetit të Prishtinës dhe Universitetit të Tiranës

Rrugëtimi im akademik lidhet drejtpërdrejt me dy institucione të rëndësishme të arsimit të lartë shqiptar: Universitetin e Prishtinës dhe Universitetin e Tiranës.

Pas vdekjes së parakohshme të Akademik Gazmend Zajmit, rekomandimi dhe pëlqimi i Universitetit të Prishtinës mundësuan vazhdimin e udhëheqjes shkencore në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Tiranës. Ky bashkëpunim institucional ishte vendimtar për përfundimin e doktoratës sime dhe për zhvillimin e mëtejshëm të karrierës akademike.

Kjo përvojë dëshmon se universitetet nuk janë vetëm hapësira ku zhvillohet mësimdhënia dhe kërkimi shkencor. Ato janë edhe institucione që krijojnë ura bashkëpunimi, mbështesin studiuesit dhe kontribuojnë në qarkullimin e dijes ndërmjet mjediseve akademike.

Lidhja ndërmjet Prishtinës dhe Tiranës, në rastin tim, mori një kuptim konkret përmes vazhdimit të doktoratës, përfundimit të saj në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Tiranës dhe angazhimit tim të mëvonshëm si pedagog universitar në Tiranë.

Kjo përvojë më ka lënë bindjen se bashkëpunimi ndërmjet institucioneve shqiptare të arsimit të lartë ka rëndësi të veçantë për zhvillimin e kapaciteteve shkencore, për formimin e kuadrove universitare dhe për forcimin e traditës së përbashkët akademike.

9. Mirënjohja si pjesë e kujtesës akademike

Në jetën e një studiuesi ekzistojnë përvoja që mbeten përcaktuese edhe pas përfundimit të një etape formale të arsimimit. Një prej tyre është marrëdhënia me mentorin shkencor, sepse ajo lidhet me një periudhë intensive të kërkimit, të diskutimit intelektual dhe të zhvillimit të pavarësisë akademike.

Mirënjohja ndaj mentorit nuk duhet kuptuar vetëm si shprehje emocionale apo si vlerësim personal. Ajo mund të jetë edhe një formë reflektimi mbi mënyrën se si formohet një studiues dhe mbi rolin që marrëdhëniet akademike luajnë në ndërtimin e një komuniteti shkencor.

Në këtë kuptim, shprehja e mirënjohjes ndaj Akademik Gazmend Zajmit përfaqëson për mua një dëshmi të lidhjes ndërmjet përvojës personale dhe kujtesës akademike. Ai ishte mentori im i parë dhe personi që më orientoi në fillimet e rrugëtimit doktoral.

Po aq e rëndësishme është edhe mirënjohja ndaj Prof. Dr. Aleks Luarasit, i cili, pas vdekjes së parakohshme të Akademik Gazmend Zajmit, mori përsipër vazhdimin e udhëheqjes shkencore dhe më ndihmoi ta përfundoja doktoratën në fushën e së drejtës publike.

Mirënjohja ndaj të dyve lidhet me dy etapa të ndryshme, por të pandashme, të të njëjtit proces formimi. Akademik Gazmend Zajmi lidhet me fillimin e rrugës, ndërsa Prof. Dr. Aleks Luarasi me vazhdimin dhe përmbylljen e saj.

10. Figura e mentorit shkencor zë një vend të rëndësishëm në formimin intelektual dhe profesional të studiuesit. Përmes udhëheqjes, dialogut dhe orientimit metodologjik, mentori kontribuon në zhvillimin e mendimit të pavarur, në kultivimin e etikës së kërkimit dhe në përvetësimin e përgjegjësisë akademike.

Përvoja ime me Akademik Gazmend Zajmin, si mentor dhe udhëheqës i parë shkencor në përgatitjen e disertacionit të doktoratës, përbën një pjesë të rëndësishme të rrugëtimit tim akademik. Vdekja e tij e parakohshme e ndërpreu këtë marrëdhënie, por nuk e ndërpreu procesin e formimit tim.

Me rekomandimin dhe pëlqimin e Universitetit të Prishtinës, vazhdova udhëheqjen shkencore në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Tiranës, nën drejtimin e Prof. Dr. Aleks Luarasit. Nën udhëheqjen e tij, e përfundova doktoratën në fushën e së drejtës publike dhe më pas u angazhova si pedagog universitar në Tiranë.

Kjo përvojë dëshmon rëndësinë e mentorimit, të mbështetjes institucionale dhe të bashkëpunimit ndërmjet universiteteve. Ajo tregon gjithashtu se formimi akademik është një proces që mund të vazhdojë përmes brezave, institucioneve dhe personaliteteve të ndryshme, duke ruajtur një vijimësi të përbashkët të dijes dhe të përgjegjësisë shkencore.

Në kujtesën time, Akademik Gazmend Zajmi dhe Prof. Dr. Aleks Luarasi mbeten të lidhur me dy etapa themelore të formimit tim. I pari ishte mentori dhe udhëheqësi im i parë shkencor; i dyti ishte udhëheqësi që e vazhdoi dhe e përmbylli këtë proces. Të dy kanë lënë gjurmë të rëndësishme në jetën time akademike dhe profesionale.

Në fund, nderimi për ta nuk shprehet vetëm përmes fjalëve, por edhe përmes përpjekjes për të ruajtur rigorozitetin e kërkimit, ndershmërinë intelektuale dhe respektin për dijen. Këto janë parime që i japin kuptim të qëndrueshëm marrëdhënies ndërmjet mentorit dhe studiuesit dhe që e bëjnë trashëgiminë akademike pjesë të gjallë të së tashmes.

Akademik Gazmend Zajmi mbetet, në kujtesën time, mentori dhe udhëheqësi im i parë shkencor, ndërsa Prof. Dr. Aleks Luarasi mbetet udhëheqësi që mundësoi vazhdimin dhe përfundimin e rrugëtimit tim doktoral. Të dy përfaqësojnë dy etapa të një formimi të vetëm shkencor dhe dy figura të rëndësishme të kujtesës sime akademike.