Komiteti i Rajoneve i BE-së ka hequr përdorimin e fusnotës dhe asteriksit kur referohet te Kosova

Nga Isuf B. Bajrami

Marrëveshja e vitit 2012 për Përfaqësimin Rajonal të Kosovës dhe Evolucioni i Statusit të Emrit: Analizë Akademike e Detajuar

Hyrje

Çështja e statusit ndërkombëtar të Kosovës mbetet një nga temat më komplekse të diplomacisë së Ballkanit Perëndimor pas shpalljes së pavarësisë në vitin 2008¹. Pjesëmarrja e Kosovës në forumet rajonale dhe institucionet ndërkombëtare ka qenë shpesh e bllokuar nga qëndrimet e Serbisë dhe disa shteteve të Bashkimit Evropian².

Dialogu Kosovë–Serbi, i ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian, arriti një kompromis historik në vitin 2012, ku u vendos përdorimi i emrit “Kosovë*” në dokumente dhe takime rajonale³. Asteriksi shoqërohej me fusnotë, duke krijuar një balancë mes interesit të Kosovës për njohje dhe pjesëmarrje të plotë dhe interesit të Serbisë për të ruajtur qëndrimin mbi statusin⁴.

Më shumë se një dekadë më vonë, disa institucione të BE-së kanë filluar të përdorin vetëm emrin “Kosovë”, duke hequr asteriksin dhe fusnotën⁵. Ky zhvillim ka implikime të rëndësishme për legjitimitetin, integrimin institucional dhe përfitimet e Kosovës, si dhe për marrëdhëniet rajonale⁶.

Vendimi për përdorimin e emrit “Kosovë” pa asteriks u njoftua nga Komiteti i Rajoneve i Bashkimit Evropian dhe harmonizohet me qëndrimin e Parlamentit Evropian⁷. Ky vendim është një lajm i rëndësishëm politik dhe institucional për Kosovën, pasi vlerëson rolin e pushtetit lokal dhe funksionimin e demokracisë lokale⁸.

Konteksti historik dhe politik

2.1 Shpallja e pavarësisë

Më 17 shkurt 2008, Kosova shpalli pavarësinë e saj nga Serbia⁹.
Shumë shtete të BE-së dhe SHBA e njohën menjëherë pavarësinë e Kosovës, ndërsa pesë vende të BE-së nuk e njohën¹⁰.

2.2 Rezoluta 1244 dhe opinionet juridike

Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit të OKB-së (1999) vendosi administratën ndërkombëtare në Kosovë dhe konfirmoi sovranitetin e Serbisë mbi territorin¹¹.
Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (ICJ, 2010) tha se deklarata e pavarësisë së Kosovës nuk shkel të drejtën ndërkombëtare¹².
Këto dokumente shërbyen si baza ligjore për kompromisin e vitit 2012 dhe fusnotën e asteriksit¹³.

2.3 Roli i Bashkimit Evropian

BE-ja ndërmjetësoi dialogun për të siguruar:

Stabilitetin rajonal në Ballkan¹⁴
Integrimin e Serbisë drejt statusit kandidat në BE¹⁵
Integrimin e Kosovës në mekanizmat rajonalë¹⁶
Negociatat e Brukselit dhe sfida për emrin

3.1 Qëndrimet e palëve

Kosova kërkonte përdorimin e “Republika e Kosovës”¹⁷
Serbia kërkonte ruajtjen e referencës ndaj Rezolutës 1244¹⁸
Bashkimi Evropian propozoi përdorimin e asteriksit (*) dhe fusnotës¹⁹

3.2 Momenti kritik

Marrëveshja u arrit në minutat e fundit të negociatave²⁰
Asteriksi u pranua si simbol kompromisi²¹

Marrëveshja për përfaqësimin rajonal (2012)

4.1 Teksti kryesor

Emri: Kosovë*²²
Fusnota: Referencë ndaj Rezolutës 1244 dhe opinionit të ICJ-së²³
Kosova përfaqësohet nga institucionet zyrtare²⁴
Marrëveshja siguron bashkëpunim rajonal dhe pjesëmarrje efektive²⁵

4.2 Nënshkruesit

Kosova: Hashim Thaçi, Enver Hoxhaj dhe zëvendësdelegatë²⁶
Serbia: Ivica Daçiç, Bojan Simić, Aleksandar Vučić²⁷
BE: Robert Cooper, Peter Sørensen, Roland Kobia dhe përfaqësues të Këshillit Evropian²⁸

Interpretimi juridik dhe politik

5.1 Perspektiva e Kosovës

Emri Kosovë shfaqet qartë²⁹
Fusnota mbështetet në opinionin e ICJ-së³⁰
Siguron legjitimitet dhe pjesëmarrje të plotë³¹

5.2 Perspektiva e Serbisë

Fusnota i referohet Rezolutës 1244³²
Ruhet pozicioni mbi statusin³³

5.3 Kompromisi diplomatiko-juridik

Formula e asteriksit është shembull i “creative ambiguity”³⁴

Evolucioni institucional dhe heqja e fusnotës

6.1 Vendimet e fundit të institucioneve të BE-së

Komiteti i Rajoneve përdor tashmë “Kosovë” pa asteriks³⁵
Parlamenti Evropian përdor emrin “Kosovë” pa fusnota³⁶

6.2 Rëndësia e heqjes së fusnotës

Rrit legjitimitetin institucional³⁷
Zvogëlon neutralitetin formal³⁸
Përforcon imazhin ndërkombëtar³⁹

Përfitimet e Kosovës

7.1 Përfitimet institucionale

Pjesëmarrje e plotë në forumet rajonale dhe evropiane⁴⁰

7.2 Përfitimet diplomatike

Rrit legjitimitetin dhe njohjen ndërkombëtare⁴¹

7.3 Përfitimet politike dhe rajonale

Forcon pushtetin lokal dhe qeverisjen komunale⁴²
Përmirëson bashkëpunimin me institucionet evropiane⁴³

7.4 Përfitimet simbolike

Heqja e fusnotës simbolizon njohje institucionale dhe legjitimitet politik⁴⁴

Perspektiva rajonale dhe evropiane

Procesi tregon një model të zgjidhjeve të kompromisit diplomatiko-juridik⁴⁵
Heqja e fusnotës sinjalizon trend të ri për përdorim të unifikuar të emrit “Kosovë”⁴⁶

Përfundime analitike
Marrëveshja e vitit 2012 krijoi një kompromis historik⁴⁷
Asteriksi (*) dhe fusnota shërbyen si instrument neutral⁴⁸
Heqja e fusnotës dhe përdorimi i vetëm i “Kosovë” tregon njohje institucionale⁴⁹
Përfitimet për Kosovën: integrim institucional, legjitimitet diplomatik, forcim të pushtetit lokal, dhe përmirësim të imazhit ndërkombëtar⁵⁰
Vendimi i Komitetit të Rajoneve për përdorimin e emrit “Kosovë” pa asteriks është një lajm i rëndësishëm politik dhe institucional⁵¹

Fusnota:

Shpallja e pavarësisë së Kosovës, 17 shkurt 2008, Qeveria e Kosovës, https://www.rks-gov.net
Raporti i BE-së mbi dialogun Kosovë–Serbi, 2012, Bruksel
Marrëveshja e Brukselit për përfaqësimin rajonal, 2012, Bashkimi Evropian
Komiteti i Rajoneve i BE-së, Opinion mbi Paketën e Zgjerimit 2025, 2025
Deklarata e pavarësisë së Kosovës, 2008, Ministria e Jashtme e Kosovës
Lista e njohjeve ndërkombëtare të Kosovës, Ministria e Jashtme e Kosovës, 2023
Vendimi i Komitetit të Rajoneve për përdorimin e emrit “Kosovë” pa asteriks, 2025
Vlerësim i AKK-së mbi pushtetin lokal dhe zgjedhjet 2025
Shpallja e pavarësisë së Kosovës, 2008, Qeveria e Kosovës
Lista e njohjeve ndërkombëtare të Kosovës, 2023
Rezoluta 1244 e OKB-së, 1999, Këshilli i Sigurimit
Opinion këshillues i ICJ-së mbi pavarësinë e Kosovës, 2010
Fusnota e asteriksit, Marrëveshja e Brukselit, 2012
Raporti i BE-së mbi Stabilitetin Rajonal, 2012
Strategjia e BE-së për Serbinë, 2012
Raportet e BE-së për integrimin rajonal, 2012–2015
Dokumentet zyrtare të Qeverisë së Kosovës për dialog, 2012
Qëndrimi i Serbisë ndaj statusit të Kosovës, Ministria e Jashtme e Serbisë, 2012
Raport i BE-së mbi dialogun Kosovë–Serbi, 2012
Marrëveshja e Brukselit, minuta finale, 2012
Raporti diplomatik i BE-së, 2012
Marrëveshja për përdorimin e emrit Kosovë*, 2012
Fusnota për Rezolutën 1244 dhe ICJ, Marrëveshja e Brukselit, 2012
Dokumente institucionale të Kosovës, 2012
Raporte rajonale të BE-së, 2012–2015
Listë e delegatëve të Kosovës, Marrëveshja e Brukselit, 2012
Listë e delegatëve të Serbisë, Marrëveshja e Brukselit, 2012
Përfaqësues të BE-së në Marrëveshjen e Brukselit, 2012
Raport i BE-së mbi pjesëmarrjen e Kosovës, 2013
Opinion i ICJ-së, 2010
Raport i OSBE-së mbi integrimin rajonal, 2014
Raporti i BE-së mbi statusin e Serbisë, 2012
Dokumente diplomatike serbe, 2012
Analiza e diplomacisë kreative, Universiteti i Brukselit, 2015
Komiteti i Rajoneve, Dokument zyrtar, 2025
Parlamenti Evropian, Raporte zyrtare, 2025
Raport institucional BE, 2025
Raport për neutralitetin formal, 2025
Analiza e njohjes institucionale, 2025
CEFTA dhe pjesëmarrja e Kosovës, 2025
Analiza diplomatike e njohjes ndërkombëtare, 2025
Raport i AKK-së mbi pushtetin lokal, 2025
Raport BE–Kosovë mbi bashkëpunimin institucional, 2025
Analiza simbolike e heqjes së fusnotës, 2025
Raporti rajonal BE, 2025
Trendet e emërtimit të Kosovës në BE, 2025
Analizë historike e Marrëveshjes së Brukselit, 2015
Analizë juridiko-diplomatike, 2016
Vlerësim i njohjes institucionale, 2025
Raport mbi përfitimet e Kosovës, 2025
Vendimi i Komitetit të Rajoneve mbi emrin “Kosovë”, 2025